Mở công ty được một thời gian là kiểu gì cũng tới lúc bạn tự hỏi: tự thân làm tiếp (bootstrap) hay đi gọi vốn cho nhanh? Câu này không có đáp án đúng cho tất cả. Nhưng có cách nghĩ để bạn khỏi chọn nhầm rồi tiếc.
Bootstrap: chậm mà mình làm chủ
Tự thân nghĩa là bạn nuôi công ty bằng tiền nó tự kiếm ra, cộng với chút vốn của mình. Không có ai bơm tiền, cũng không có ai chia phần.
Cái dở thấy rõ: chậm. Muốn làm cái gì lớn cũng phải đợi tích cóp. Nhiều khi nhìn đối thủ vừa gọi vốn xong, phóng vèo lên trước, mà mình thì lọc cọc đi bộ. Sốt ruột lắm.
Nhưng cái được thì âm thầm mà sướng. Công ty là của bạn, trọn vẹn. Bạn quyết gì thì quyết, không phải hỏi ai, không phải gồng theo mục tiêu của người khác. Và vì tiền là tiền thật mình kiếm, bạn xài rất tỉnh. Mỗi đồng đều biết nó đi đâu.
Gọi vốn: nhanh nhưng mất phần và gánh áp lực
Gọi vốn thì ngược lại. Có tiền nhanh, làm được những thứ trước đây nằm mơ. Thuê người giỏi, bung quảng cáo, mở rộng một phát.
Cái giá là bạn bán đi một phần công ty. Từ giờ bạn có sếp mới: nhà đầu tư. Họ bỏ tiền ra không phải để bạn đi chậm cho an toàn. Họ cần công ty lớn thật nhanh để tiền của họ nở ra. Cái áp lực tăng trưởng đó đè lên bạn mỗi tháng, mỗi quý. Nhiều người nhận tiền xong mới ngộ ra mình vừa đổi sự tự do lấy một guồng quay không cho phép thở.
Tiền không cứu được mô hình hỏng
Đây là chỗ nhiều người ngã. Họ nghĩ "công ty đang chật vật, gọi vốn vô là ổn". Sai.
Nếu cái cách bạn kiếm tiền vốn đã có lỗ hổng, ví dụ bán một sản phẩm mà cứ bán là lỗ, thì đổ tiền vào chỉ làm nó cháy nhanh hơn thôi. Bạn không sửa được vấn đề, bạn chỉ cho nó nhiều nhiên liệu hơn để bốc cháy. Tiền là dầu, không phải nước.
Vốn chỉ phát huy khi cái máy in tiền của bạn đã chạy ngon, giờ cần xăng để chạy mạnh hơn. Chứ máy còn trục trặc thì sửa máy trước đã.
Chỉ gọi vốn khi biết rõ đổ tiền vào đâu
Cách thử đơn giản: bạn có biết chính xác nếu có thêm một tỷ thì tiêu vào đâu, và nó sẽ đẻ ra cái gì không?
Nếu câu trả lời rõ ràng, kiểu "đổ vào quảng cáo kênh này vì mình đã đo được cứ bỏ một thu về ba", thì gọi vốn là tăng tốc đúng nghĩa. Còn nếu câu trả lời mơ hồ, kiểu "có tiền chắc làm được nhiều thứ hơn", thì khoan. Mơ hồ mà cầm tiền lớn là công thức để đốt sạch mà chẳng đi tới đâu.
Chọn nhà đầu tư kỹ như chọn người làm ăn lâu dài
Một điều ít người nói: nhận vốn xong là bạn dính với người đó nhiều năm trời. Họ ngồi cùng bàn ra quyết định lớn, có chuyện là họ có tiếng nói.
Cho nên đừng nhắm mắt nhận tiền của bất cứ ai chìa ra. Tiền nào cũng là tiền, nhưng người đứng sau tiền thì khác nhau một trời một vực. Có nhà đầu tư mang theo kinh nghiệm, quan hệ, sự bình tĩnh lúc khó. Có người chỉ mang theo áp lực và những cuộc họp căng thẳng. Hỏi thăm những người từng nhận tiền của họ trước bạn. Ngồi cà phê vài lần xem có hợp tính không. Đây là mối quan hệ dài, chọn ẩu là khổ dài.
Nói thật lòng, mình thấy khá nhiều người nên cứ tự thân lâu hơn cái mức họ nghĩ. Gọi vốn nghe oai, lên báo, bạn bè trầm trồ. Nhưng giữ được công ty trong tay mình, đi chậm mà chắc, ngủ ngon mỗi đêm, nhiều khi đó mới là thứ đáng giá hơn cả.
