Có một thời mình hay khoe với bạn bè là tối nào cũng ngủ bốn năm tiếng mà vẫn làm việc bình thường. Nói ra nghe như một thành tích, như thể ngủ ít chứng minh được mình chăm chỉ hơn người khác. Giờ nghĩ lại, mình thấy đó là một trong những điều ngốc nghếch mình từng tự hào nhất.
Cái giá của việc ngủ ít
Lúc đó mình không thấy ngay hậu quả, hoặc có thấy cũng tự nhủ là chuyện nhỏ. Nhưng nhìn lại cả một giai đoạn dài thiếu ngủ, mình nhận ra mình đã cáu gắt nhiều hơn bình thường, những chuyện nhỏ cũng dễ làm mình bực. Đầu óc lúc nào cũng như có một lớp sương mờ, nghĩ chậm hơn, quên nhiều hơn. Có những quyết định mình đưa ra trong lúc mệt mỏi vì thiếu ngủ, sau này nhìn lại mới thấy rõ là sai, mà lúc đó mình cứ nghĩ mình vẫn tỉnh táo bình thường.
Cái đáng sợ nhất của thiếu ngủ không phải là cảm giác buồn ngủ, mà là mình không còn nhận ra được là mình đang thiếu tỉnh táo. Mọi thứ cứ như bình thường, chỉ là phiên bản mờ hơn của chính mình.
Khi ngủ đủ, mọi thứ khác đi
Có một giai đoạn vì hoàn cảnh mình buộc phải ngủ đủ, tối nào cũng lên giường sớm hơn và không cố thức thêm để làm việc. Chỉ sau vài tuần, mình thấy rõ sự khác biệt. Sáng dậy đầu óc nhẹ hơn hẳn, những việc trước đây làm mình cáu thì giờ chỉ thấy bình thường. Mình bắt đầu nhận ra mình từng dành cả một phần năng lượng mỗi ngày chỉ để chống lại cơn buồn ngủ, thay vì dùng năng lượng đó cho việc thật sự cần làm.
Cảm giác rõ nhất là sự kiên nhẫn quay lại. Trước đây một câu nói không vừa ý cũng làm mình khó chịu cả buổi, giờ thì mình có thể bỏ qua dễ dàng hơn. Không phải vì mình bỗng nhiên hiền hơn, mà vì đầu óc có đủ chỗ trống để xử lý mọi thứ bình tĩnh hơn.
Ngủ không phải lười, mà là nền tảng
Mình từng nghĩ nghỉ ngơi là thứ đến sau, khi nào xong việc thì mới được ngủ đủ, còn không thì cứ gồng. Giờ mình nghĩ ngược lại, ngủ đủ mới là cái nền để mọi thứ khác vận hành tốt. Làm việc hiệu quả, giữ được bình tĩnh, đưa ra quyết định sáng suốt, tất cả đều dựa trên một cái nền rất đơn giản là có ngủ đủ hay không. Bỏ qua cái nền đó mà cố xây mọi thứ lên trên, sớm muộn cũng sụp.
Vài điều nhỏ giúp mình ngủ ngon hơn
Mình không có công thức gì cao siêu. Chỉ là cố định giờ đi ngủ, kể cả cuối tuần. Tắt màn hình sớm hơn một chút trước khi lên giường, vì mình để ý cứ lướt điện thoại tới sát giờ ngủ thì dù có ngủ đủ tiếng đầu óc vẫn không thật sự nghỉ. Và quan trọng nhất là mình bỏ dần cái tâm lý coi ngủ là thời gian chết, thời gian lẽ ra có thể dùng để làm thêm việc gì đó.
Giờ mỗi tối lúc tắt đèn, mình không còn thấy đó là một sự nhượng bộ, một khoảng thời gian phải hy sinh vì công việc. Nó là lúc mình trả lại cho cơ thể và đầu óc những gì chúng cần, để ngày mai có thể bắt đầu bằng một phiên bản tỉnh táo hơn của chính mình.
