Mở thêm một chi nhánh bằng tiền túi của mình là một chuyện, để người khác bỏ vốn mở chi nhánh mang tên thương hiệu của mình là chuyện khác hẳn. Đó chính là ý tưởng cốt lõi của nhượng quyền, hay franchise. Thay vì tự mình gánh hết vốn và nhân sự để mở rộng, chủ thương hiệu cho phép đối tác dùng tên tuổi, quy trình, công thức của mình để vận hành một điểm bán mới, đổi lại thu phí nhượng quyền và phần trăm doanh thu.
Vì sao nhượng quyền giúp mở rộng nhanh
Cái hay của mô hình này là tốc độ. Nếu tự mở, mỗi chi nhánh mới đều cần vốn của chính mình, cần tuyển và đào tạo người quản lý, cần thời gian để tìm mặt bằng phù hợp. Với nhượng quyền, phần vốn và phần công sức tìm mặt bằng, quản lý nhân sự hàng ngày được chuyển sang cho đối tác nhận quyền. Chủ thương hiệu chỉ tập trung vào việc giữ chuẩn chất lượng và hỗ trợ vận hành. Nhờ vậy một thương hiệu có thể xuất hiện ở nhiều nơi cùng lúc mà không cần huy động lượng vốn khổng lồ.
Điều kiện để nhượng quyền được
Không phải cứ có một quán ăn đông khách là nhượng quyền được ngay. Điều kiện đầu tiên là mô hình phải đã được chuẩn hoá, tức là công thức, quy trình pha chế hay chế biến, cách bài trí, cách phục vụ khách đều phải viết ra thành tài liệu rõ ràng, để người khác học theo và làm ra kết quả tương tự chứ không phụ thuộc vào tay nghề của một người cụ thể.
Điều kiện thứ hai là đã có quy trình vận hành ổn định, đủ để chứng minh mô hình lặp lại được ở địa điểm khác không phải nhờ may mắn hay vị trí đặc biệt. Và điều kiện thứ ba là thương hiệu phải đủ sức hút, tức là đã có một lượng khách hàng trung thành và độ nhận diện nhất định, để người nhận nhượng quyền tin rằng bỏ tiền ra là xứng đáng.
Rủi ro lớn nhất là mất kiểm soát chất lượng
Đây là mặt trái mà nhiều người mở nhượng quyền không lường trước. Khi có hàng chục, hàng trăm chi nhánh do người khác vận hành, chủ thương hiệu không còn trực tiếp đứng bếp hay đứng quầy nữa. Chỉ cần một vài chi nhánh làm ẩu, phục vụ kém, dùng nguyên liệu không đúng chuẩn, khách hàng sẽ đánh giá cả thương hiệu chứ không riêng gì chi nhánh đó. Một thương hiệu gây dựng nhiều năm có thể mất uy tín chỉ vì vài điểm bán không kiểm soát tốt.
Để hạn chế rủi ro này, cần có một cẩm nang vận hành thật chi tiết, quy định rõ từ khâu nhập nguyên liệu, quy trình chế biến, tiêu chuẩn phục vụ đến cách xử lý tình huống với khách. Cần có chương trình đào tạo bài bản cho người quản lý mới trước khi khai trương, và có cơ chế kiểm tra định kỳ, chứ không phải giao xong rồi để đối tác tự lo hết.
Không phải mô hình kinh doanh nào cũng phù hợp để nhượng quyền. Những mô hình đòi hỏi tay nghề cao khó chuẩn hoá, hoặc phụ thuộc nhiều vào cá tính của người chủ sáng lập, thường khó nhân bản mà giữ được chất lượng đồng đều. Trước khi tính đến nhượng quyền, nên tự hỏi liệu mô hình của mình có thể viết thành công thức để người khác làm theo và ra kết quả giống mình hay không. Nếu câu trả lời là có, và mình đã sẵn sàng đầu tư công sức vào việc đào tạo, giám sát lâu dài, thì đó mới là lúc nên cân nhắc con đường này.
