Trong một công ty mấy trăm người, tuyển nhầm một người thì chìm nghỉm, chẳng ai để ý. Đội mười người thì khác hẳn. Một người sai là cả đội gánh. Người đó làm không tới, người khác phải đỡ. Tinh thần chung tụt. Rồi tới lúc phải cho nghỉ, mọi thứ lại đảo lộn lần nữa.
Nên với đội nhỏ, một buổi phỏng vấn tử tế đáng giá lắm. Mình kể vài thứ mình học được sau kha khá lần tuyển trật.
Hỏi việc đã làm, đừng hỏi việc giả định
Câu kiểu "nếu gặp khách khó tính thì em xử lý sao?" nghe có vẻ hay mà thật ra vô dụng. Ai cũng biết trả lời cho đẹp. Họ kể cho bạn nghe một phiên bản lý tưởng mà chưa chắc đã có thật.
Đổi cách hỏi: "Kể anh nghe một lần em gặp khách khó thật đi, hồi đó em làm gì?" Lúc này họ phải lôi chuyện thật ra. Mà chuyện thật thì có chi tiết, có bối cảnh, có cả phần họ làm chưa tốt. Bạn nghe là biết người này có thật sự từng trải qua hay chỉ nói lý thuyết.
Cho làm thử một bài nhỏ
Phỏng vấn nói hay tới đâu cũng không bằng nhìn người ta làm. Nghĩ ra một bài nhỏ sát với việc thật, làm trong nửa tiếng tới một tiếng là được. Bạn tuyển content thì cho viết thử một bài. Tuyển sale thì cho thử xử lý một tình huống chốt đơn.
Đừng bắt người ta làm cả dự án miễn phí, vừa mất thời gian của họ vừa mang tiếng. Một bài nhỏ thôi cũng đủ thấy cách họ tư duy, họ hỏi lại khi chưa rõ hay làm đại, họ chỉn chu hay cẩu thả.
Nghe cách họ kể về sếp cũ
Cái này tinh tế mà lộ nhiều. Bạn hỏi nhẹ về công ty cũ, về sếp cũ, về đồng đội cũ. Rồi ngồi nghe.
Có người kể mọi thứ đều là lỗi người khác. Sếp tệ, đồng nghiệp lười, công ty bóc lột. Nghe một lúc là thấy: chỗ nào người này tới chắc cũng vậy thôi. Người chững chạc thì kể cân bằng hơn, có khen có chê, và nhận phần trách nhiệm của mình. Thái độ với quá khứ là dự báo khá tốt cho thái độ tương lai.
Thái độ trước, kỹ năng sau
Kỹ năng dạy được. Một người ham học, chịu khó, tử tế mà còn yếu nghề thì vài tháng là lên. Còn người giỏi sẵn mà thái độ tệ, lười, hay đổ lỗi thì bạn không dạy lại được đâu. Tính cách định hình từ lâu rồi.
Tất nhiên không phải bỏ qua kỹ năng. Nhưng khi phân vân giữa hai người, mình luôn nghiêng về người có thái độ tốt hơn. Hiếm khi hối hận vì lựa chọn đó.
Đừng tuyển vội vì đang bí người
Đây là cái bẫy ai cũng dính. Đang thiếu người trầm trọng, việc dồn ứ, gặp ai tàm tạm là muốn chốt luôn cho xong. Rồi ba tháng sau ngồi gỡ hậu quả còn mệt hơn lúc thiếu người.
Thiếu người là khổ thật, nhưng tuyển nhầm còn khổ hơn. Thà chịu cực thêm một hai tuần để tìm đúng. Và nhớ gọi cho người tham chiếu, đừng ngại. Vài phút gọi điện cho sếp cũ của họ nhiều khi cứu bạn khỏi một quyết định sai cả năm trời.
