Có một buổi tối mình ngồi trên ghế, tay cầm điện thoại lướt gần một tiếng đồng hồ mà không nhớ nổi vừa xem những gì. Cuốn sách nằm cạnh đó, gáy còn thẳng thớm vì cả tháng chưa mở ra. Lúc đó mình mới nhận ra thói quen đọc sách của mình đã biến mất từ lúc nào không hay.
Bỏ đọc từ khi nào
Mình không nhớ chính xác cái mốc, chỉ nhớ là nó xảy ra từ từ. Ban đầu là đọc vài trang trước khi ngủ, sau đó thay bằng lướt điện thoại năm phút, rồi năm phút biến thành nửa tiếng. Sách vẫn mua, vẫn xếp trên kệ, nhưng đọc thì gần như không. Cái cảm giác cầm một cuốn sách và kiên nhẫn theo nó từ đầu đến cuối, mình đã quên mất nó là như thế nào.
Lướt tin và đọc sách, khác nhau ở đâu
Mình từng nghĩ đọc gì cũng là đọc, chữ nào cũng là chữ. Nhưng ngồi lại mới thấy hai việc này khác nhau nhiều. Lướt tin là những mẩu ngắn, đứt quãng, cái này chưa xong đã sang cái khác, đầu óc không kịp đọng lại gì. Đọc sách thì khác, nó cần mình ở yên trong một dòng suy nghĩ đủ lâu để hiểu, để hình dung, để cảm. Sau một buổi lướt tin mình thường thấy mệt mà trống rỗng, còn sau một chương sách, dù ngắn, mình lại thấy đầu óc nhẹ hơn.
Bắt đầu lại từ vài trang
Mình không đặt mục tiêu to tát kiểu mỗi tháng phải xong mấy cuốn. Mình chỉ đặt cho mình một điều nhỏ, mỗi tối đọc vài trang trước khi tắt đèn, không cần nhiều, có hôm chỉ năm trang. Cái quan trọng không phải số trang mà là việc duy trì đều đặn. Có những hôm mình đọc được lâu hơn dự tính vì cuốn sách cuốn mình đi, có hôm chỉ vài dòng rồi buồn ngủ, cũng không sao. Dần dần việc cầm sách lên vào buổi tối trở lại thành phản xạ, giống như hồi xưa.
Mình cũng học được một điều, là nếu cuốn sách không hợp thì cứ mạnh dạn bỏ. Trước đây mình hay cố đọc cho hết vì tiếc tiền hoặc sợ mang tiếng bỏ dở, kết quả là đọc trong ép buộc, chán, rồi bỏ đọc luôn cả những cuốn khác. Giờ mình cho phép mình dừng lại nếu thấy không hợp, để dành thời gian cho cuốn khiến mình muốn đọc tiếp.
Đọc thứ mình thích chứ không phải thứ nên đọc
Có một giai đoạn mình chọn sách theo kiểu phải đọc cho có vẻ nghiêm túc, những cuốn kinh điển, những cuốn ai cũng khen. Đọc xong chẳng nhớ gì nhiều, vì mình đọc vì nghĩa vụ chứ không vì tò mò thật sự. Bây giờ mình chọn sách theo cái mình thực sự tò mò lúc đó, có khi là một cuốn tản văn nhẹ nhàng, có khi là một cuốn về một chủ đề mình chẳng liên quan gì đến công việc. Đọc vì thích thì mới bền, còn đọc vì nên thì sớm muộn cũng bỏ.
Cái mình nhận lại rõ nhất từ việc quay lại đọc sách không phải là kiến thức, mà là một trạng thái. Sau mỗi buổi đọc, đầu óc mình lắng lại, những suy nghĩ lộn xộn trong ngày như được xếp gọn vào đâu đó. Nó khác hẳn cảm giác sau khi lướt điện thoại, vốn để lại một sự trống trải khó gọi tên. Có lẽ đọc sách không giúp mình biết nhiều hơn ngay lập tức, nhưng nó cho mình một khoảng lặng mà cả ngày còn lại hiếm khi có được.
Giờ mỗi tối trước khi tắt đèn, mình vẫn cầm cuốn sách lên, đôi khi chỉ vài trang. Không phải vì phải hoàn thành gì, chỉ vì cái cảm giác được ở yên với một dòng chữ, một câu chuyện, trong vài phút ngắn ngủi trước khi chìm vào giấc ngủ, tự nó đã là một điều đáng giữ.
