Có một sự thật khó chịu trong UA mà người mới ít khi được cảnh báo: một phần tiền bạn bỏ ra rất có thể đang chảy vào túi kẻ gian, không phải mua người dùng thật. Đó là ad fraud, gian lận quảng cáo. Nó là mặt tối của nghề, và hiểu nó là cách duy nhất để bớt bị móc túi.
Vì sao gian lận tồn tại
UA vận hành bằng cách trả tiền cho kết quả, thường là lượt cài. Hễ ở đâu có tiền trả cho một hành động, ở đó sẽ có kẻ tìm cách làm giả hành động đó để lấy tiền mà không mang lại giá trị thật. Đơn giản vậy thôi.
Vì tiền trong UA rất lớn, ngành gian lận cũng lớn theo, và ngày càng tinh vi. Kẻ gian không phải mấy tay nghiệp dư, mà nhiều khi là cả một hệ thống dựng lên chỉ để rút ngân sách quảng cáo. Nếu bạn không biết chúng làm gì, bạn sẽ trả tiền cho chúng mà cứ tưởng mình đang mua người dùng.
Mấy kiểu gian lận hay gặp
Kiểu phổ biến nhất là tạo lượt cài giả bằng thiết bị ảo hoặc trại điện thoại. Chúng dựng ra hàng loạt lượt cài trông như thật để nhận tiền, nhưng đằng sau không có người dùng nào.
Một kiểu khác tinh vi hơn là cướp công. Ở đây kẻ gian không tạo người dùng giả, mà rình những người sắp cài app một cách tự nhiên rồi chèn một cú nhấp giả vào phút chót để nhận công về mình. Người dùng là thật, nhưng bạn đằng nào cũng có họ, giờ lại phải trả tiền oan. Kiểu này khó phát hiện hơn nhiều vì người dùng thật một trăm phần trăm.
Còn nhiều biến thể nữa, nhưng điểm chung là: bạn trả tiền cho thứ không tạo ra giá trị mới.
Dấu hiệu để nghi ngờ
Bạn không cần thành chuyên gia chống gian lận, chỉ cần biết mấy dấu hiệu bất thường để giật mình. Một nguồn có lượt cài tăng vọt bất thường mà rẻ tới mức khó tin thường đáng nghi. Một nguồn mà người dùng cài xong gần như không mở lại, tức retention gần bằng không, cũng đáng nghi. Hay một nguồn mà thời gian từ lúc nhấp tới lúc cài ngắn bất thường hoặc phân bố kỳ lạ, đó cũng là cờ đỏ.
Nói cách khác, gian lận thường lộ ra ở chỗ số liệu đẹp một cách vô lý ở bề mặt nhưng rỗng tuếch ở phía sau. Người dùng thật thì lộn xộn và có hành vi đời thường. Người dùng giả thì đều đặn một cách máy móc.
Cách tự bảo vệ
Việc đầu tiên và quan trọng nhất là dùng một công cụ đo lường độc lập, tức MMP, thay vì chỉ tin số mạng quảng cáo tự khai. MMP thường có sẵn lớp chống gian lận, lọc bớt lượt cài đáng ngờ trước khi bạn trả tiền.
Kế đó, đừng đánh giá một nguồn bằng lượt cài, hãy đánh giá bằng thứ ở phía sau: người dùng đó có mở lại app không, có chi tiền không. Gian lận có thể làm giả lượt cài, nhưng rất khó làm giả một người dùng ở lại và trả tiền đều đặn. Khi bạn gắn tiền của mình với giá trị thật thay vì với lượt cài, kẻ gian tự nhiên hết đất diễn.
Đừng hoảng, nhưng đừng ngây thơ
Gian lận không có nghĩa là UA vô vọng. Phần lớn ngân sách vẫn mua được người dùng thật. Nhưng ngây thơ tin mọi con số đẹp là cách nhanh nhất để bị hút mất một phần tiền mà không hay. Người làm nghề tỉnh táo luôn giữ một chút hoài nghi lành mạnh với các con số quá đẹp, và luôn hỏi câu cuối cùng: người dùng này có thật và có đáng đồng tiền không.
