Có một kiểu công ty nhìn rất khỏe mà thực ra đang đứng trên dây. Doanh thu đẹp, tháng nào cũng ra số, nhưng nếu bạn hỏi tiền đến từ đâu, câu trả lời chỉ có một chỗ. Một khách lớn. Hoặc một kênh bán. Hoặc một sản phẩm duy nhất. Ngày nó còn thì sống khỏe. Ngày nó hắt hơi thì bạn cảm sốt.
Một chỗ nuôi mình là một chỗ giết mình
Mình kể một chuyện hay gặp. Có anh làm gia công, một ông khách chiếm gần hết đơn hàng. Mấy năm liền êm ru, anh còn mừng vì khỏi đi tìm khách mới. Tới một hôm ông khách đó đổi nhà cung cấp. Chỉ một cú điện thoại, anh mất gần hết doanh thu trong một tháng. Cả xưởng đứng hình.
Chuyện đó không hiếm. Phụ thuộc một khách lớn, một kênh, hay một mặt hàng đều cùng một bản chất: bạn đặt số phận mình vào tay một thứ bạn không kiểm soát được. Khách có thể bỏ đi. Kênh có thể đổi luật chơi qua một đêm (ai chạy quảng cáo trên các nền tảng chắc thấm câu này). Sản phẩm có thể hết thời.
Để ý khi một nguồn phình quá to
Không cần đợi tới lúc toang mới giật mình. Cứ thỉnh thoảng ngồi tính: nguồn nào đang chiếm bao nhiêu phần doanh thu của mình?
Nếu có một chỗ nào ngốn quá nửa, đèn vàng nên bật. Không phải để hoảng, mà để bắt đầu nghĩ cho đường lui. Một file ghi đơn giản theo tháng là đủ thấy. Cái cảm giác "ổn mà" thường che mất rủi ro, còn con số thì không biết nói dối.
Thêm nguồn thì có mấy hướng
Đa dạng không có nghĩa nhảy lung tung. Có vài hướng quen thuộc.
Một là thêm sản phẩm bổ trợ. Bạn đang bán món A, thì cái gì người mua A cũng cần luôn? Bán cà phê thì có bánh, có ly giữ nhiệt. Khách cũ mua thêm thường dễ hơn đi kiếm khách lạ.
Hai là mở kênh bán mới. Đang chỉ bán tại chỗ thì thử bán online. Đang chỉ trông vào một nền tảng thì gây thêm một kênh khác, để lỡ một kênh sập còn chỗ thở.
Ba là chạm tới nhóm khách mới. Cùng sản phẩm đó nhưng bán cho một tệp khách khác, ví dụ đang bán lẻ thì thử bán sỉ cho mấy cửa hàng nhỏ.
Đừng dàn trải tới mức quên mất cái đang nuôi mình
Đây là chỗ dễ đi quá đà. Nghe nói nên đa dạng, có người lao vào làm năm thứ một lúc. Kết quả là cái nào cũng nửa vời, mà cái lõi đang nuôi mình thì bị bỏ bê.
Đa dạng không phải là chia sức đều ra khắp nơi. Cái đang ra tiền tốt nhất vẫn phải được chăm kỹ nhất. Những nguồn mới chỉ là để gánh đỡ lúc cần, chứ không phải để bạn xao nhãng cái đang sống tốt. Thêm một nguồn mới mà làm yếu nguồn chính thì lợi bất cập hại.
Cân giữa an toàn và đủ tập trung
Vậy bao nhiêu là vừa? Không có con số vàng, nhưng có một cảm giác để nhắm tới: mất đi nguồn lớn nhất thì bạn đau, nhưng không chết.
Nếu giờ khách to nhất bỏ đi mà bạn vẫn còn đường sống được vài tháng để xoay, vậy là tạm ổn. Còn nếu mất một cái là sập luôn, thì dù đang đẹp tới đâu, bạn cũng nên dành chút sức gây dựng chỗ dựa thứ hai. Làm khi còn khỏe, chứ đừng đợi tới lúc cấp cứu. Lúc đó tìm nguồn mới vừa chậm vừa cuống, mà cuống thì hay quyết sai.
