Có người quản lý giỏi kinh khủng mà đội vẫn giậm chân tại chỗ. Lại có người lãnh đạo cuốn hút, nói chuyện ai cũng nổi gai ốc, mà vận hành thì rối tung. Lý do là lãnh đạo với quản lý là hai năng lực khác nhau. Làm chủ thì phải gánh cả hai, nhưng cái khó là biết lúc nào cần cái nào.
Hai câu hỏi khác hẳn nhau
Phân biệt cho dễ nhớ: quản lý lo câu "làm việc này sao cho đúng", còn lãnh đạo lo câu "đây có phải việc đáng làm không". Quản lý hướng vào chuyện thực thi cho ngon. Lãnh đạo hướng vào chuyện đi đâu, để làm gì.
Người quản lý giỏi lo con tàu chạy êm, đúng giờ, ít hao. Người lãnh đạo giỏi lo con tàu đang đi đúng hướng. Cần cả hai. Một con tàu chạy mượt mà đi sai hướng thì vẫn chìm. Còn hướng có đúng mà vận hành bê bối thì cũng chẳng bao giờ tới nơi.
Vì sao chủ doanh nghiệp hay kẹt ở vai quản lý
Phần lớn chủ doanh nghiệp nhỏ đi lên từ chỗ tự tay làm hết. Họ quen vận hành, quen xử lý mấy việc cụ thể, và thấy dễ chịu khi tay chân bận rộn. Vấn đề là tới lúc công ty lớn lên, thứ cản nó đi tiếp thường không còn là vận hành nữa, mà là thiếu hướng. Mà chuyện hướng đi thì ít hữu hình, nên dễ bị để đó.
Bận rộn dễ gây nghiện, lại cho cảm giác mình đang tiến. Nhưng một ông chủ ngập trong việc quản lý hằng ngày, không chừa chút thời gian nào để nghĩ về hướng, thì sẽ thấy cảnh này: đội thì chăm chỉ thật đấy, mà cả tổ chức vẫn đứng yên một chỗ.
Lãnh đạo là làm cho mọi thứ rõ ra
Việc chính của người lãnh đạo là để mọi người hiểu rõ mình đang đi đâu và vì sao đi. Hướng mà rõ thì đội tự quyết được khối việc nhỏ, khỏi cần hỏi tới hỏi lui, vì họ biết cái gì là quan trọng. Hướng mà mù mờ thì mọi quyết định dồn hết ngược lên ông chủ, thành ra nghẽn cổ chai.
Cái rõ ràng này không tới từ một bài diễn văn hùng hồn đâu. Nó tới từ việc nói đi nói lại cùng một thông điệp, ra quyết định nhất quán với nó, và tự mình làm gương. Người ta tin vào điều sếp làm hơn nhiều so với điều sếp nói.
Đổi qua đổi lại giữa hai vai
Ông chủ trưởng thành học được cách đổi vai một cách có ý thức. Có lúc phải đội mũ quản lý: soát quy trình, dập sự cố, giữ chất lượng. Có lúc phải đội mũ lãnh đạo: lùi lại, nhìn bức tranh to, hỏi xem hướng có ổn không, bơm năng lượng cho anh em.
Một mẹo rất đời: chủ động giữ chỗ trong lịch cho việc lãnh đạo. Việc quản lý lúc nào cũng khẩn, cứ để nó tự nhiên thì nó nuốt sạch cả ngày của bạn. Còn việc lãnh đạo thì quan trọng mà hiếm khi khẩn, nên phải hẹn lịch hẳn hoi và giữ cho bằng được. Không thì nó chẳng bao giờ xảy ra.
Không phải chuyện chức danh
Cuối cùng, lãnh đạo không phải cái chức hay cái ghế, mà là một kiểu hành xử. Người ở cấp nào cũng lãnh đạo được, khi họ làm mọi thứ rõ ra và chịu trách nhiệm cho kết quả chung. Doanh nghiệp mạnh là chỗ tinh thần đó lan khắp, chứ không dồn hết vào mỗi một người trên đỉnh.
Nên nhớ trong đầu: quản lý là làm đúng việc, lãnh đạo là chọn đúng việc. Đừng để cái bận rộn của vai quản lý ăn mất thời gian của vai lãnh đạo. Chịu khó lùi lại để vạch hướng và làm mọi thứ rõ ra cho anh em đi. Vì cái đó, trong cả công ty, chẳng ai làm thay người đứng đầu được.
